Een gravelbike zit ergens tussen een racefiets en een mountainbike in. Hij lijkt het meest op een racefiets, met een verlaagd stuur en een voorovergebogen houding, maar heeft bredere banden met meer profiel. Die heb je nodig zodra je van het asfalt af gaat. Houd je van onverharde paden in combinatie met lange afstanden, dan is een gravelbike een logische keuze.
In het kort
- Bepaal eerst waar je rijdt: korte gravelritjes, lange afstanden, toertochten met bagage of echt ruig terrein.
- Het frame kun je later niet upgraden, dus let op geometrie (reach, stack) en materiaal.
- 1x is simpel, licht en onderhoudsarm; 2x geeft kleinere sprongen tussen de versnellingen.
- Kijk naar de maximale bandenbreedte die het frame toelaat; die bepaalt wat je later nog kunt.
- Een degelijke aluminium instapper begint rond de duizend euro.
Gravelbikes zijn de laatste jaren steeds populairder geworden. Dit komt door de veelzijdigheid. Je kunt er gemakkelijk op verschillende ondergronden fietsen. En met meer efficiëntie dan op een mountainbike.
Hoewel gravelbikes veelzijdig zijn, moet je nagaan waar jouw wensen liggen voordat je besluit een gravelbike te kopen.
Inhoudsopgave
Terrein
Het eerste dat je moet nagaan, is weten op welk terrein je het vaakst zult rijden.
Als je af en toe korte ritjes op gravelfietspaden wilt maken, kun je zo ongeveer elk type gravelbike kiezen. Overweeg een fiets met een meer rechtopstaande en comfortabele rijpositie. Je kunt misschien zelfs kiezen voor een plat stuur in plaats van een racestuur. Het doel hier is om te genieten van de rit.
Kilometers maken
Misschien ben je op zoek naar een gravelbike om kilometers te vreten. Kies dan voor een fiets met een voorwaartse rijpositie, lichtere framematerialen en een verlaagd stuur voor aerodynamica en variabele handposities. In het Nederlandse aanbod zit bijvoorbeeld de Canyon Grail in die hoek: een lichte, snelle gravelbike voor wie vooral tempo wil maken.
Toertochten maken
Als je meer een type bent voor toertochten en kampeerspullen meeneemt, is weer een andere fiets nodig. Een fiets met veel bevestigingspunten en een duurzaam framemateriaal is dan de juiste keuze. Een voorbeeld is de Trek Checkpoint ALR, een aluminium gravelfiets met bevestigingspunten voor tassen, een bagagedrager en spatborden.
Buiten de gebaande paden
Buiten de gebaande paden, zoals op rotsachtige wegen en paden vol wortels, heb je iets nodig dat echt tegen een stootje kan. Sommige gravelbikes hebben een verende voorvork. Canyon levert de Grizl bijvoorbeeld ook in een uitvoering met vering voorop, bedoeld voor ruiger gravel.
Frame
Het frame of geometrie is een van de belangrijkste aspecten waarmee je rekening moet houden bij een fiets. Het frame is het enige onderdeel van jouw fiets dat je niet kunt vervangen of upgraden.
Hier zijn enkele waarden die de moeite waard zijn om op te letten:
- Reach (bereik): de horizontale afstand van het midden van de trapas tot het midden van de bovenkant van de balhoofdbuis. Hoe sneller je wilt, hoe langer en platter de reach moet zijn. Er is een frame reach en een rider reach. Bij de laatste meet je van de punt van je zadel tot je stuur.
- Stack (hoogte): de verticale afstand van het midden van de trapas tot het centrale punt bovenaan de balhoofdbuis.
- Trail: de horizontale afstand tussen waar de denkbeeldige stuuras de grond snijdt en het punt waar de voorband de grond raakt. Fietsen met een hogere trail-waarde sturen rustiger en zijn stabieler. Fietsen met een lagere trail-waarde sturen sneller en zijn responsiever.
- Wielbasis: de afstand tussen de middelpunten van de twee wielen.
In vergelijking met een traditionele racefiets hebben gravelbikes over het algemeen een kortere reach en een hogere stack. Dat geeft de fiets een meer rechtopstaande, ontspannen rijpositie die minder aerodynamisch is. Daarnaast hebben ze een grotere trail en een langere wielbasis voor meer stabiliteit. Houd er rekening mee dat er ook low-trail-fietsen zijn, die zijn ontworpen om beter te sturen met bagage op het voorwiel.
Versnelling
Gravelbikes met een groter kettingblad voor (bij 1x bijvoorbeeld 42T, bij 2x een groot blad van 46 of 48T) hebben een zwaardere overbrenging. Daarmee houd je op vlakke stukken en in afdalingen makkelijker tempo. Met een kleiner blad (bij 1x rond de 38 tot 40T, bij 2x een klein blad van ongeveer 30 of 31T) kom je makkelijker steile hellingen op. Maar je draait dan sneller rond tijdens het afdalen.
1x of 2x
1x-aandrijvingen komen uit de mountainbikewereld en zijn meestal afgestemd op efficiënt klimmen. Een enkel kettingblad heeft veel voordelen, waaronder gebruiksgemak, eenvoudig onderhoud en een lager gewicht. Eén kettingblad vooraan betekent één derailleur en shifter minder en meer ruimte voor brede banden. 1x-groepen hebben meestal een achterderailleur met koppeling (clutch), die de ketting strakker houdt en voor een stillere rit zorgt.
Een 2x-groep, met twee kettingbladen voor, geeft kleinere sprongen tussen de versnellingen. Dat is prettig als je vaak op de weg of in een groepje rijdt en een constante trapfrequentie wilt houden. In het vlakke Nederland is het bereik van een 1x-groep voor de meeste rijders ruim genoeg. Ga je regelmatig naar de Ardennen of de Eifel, dan is 2x het overwegen waard.
Banden
Banden maken bij een gravelbike meer verschil dan je zou denken. Bredere banden geven meer grip en comfort op los zand en grind, smallere rollen lichter op asfalt. Kijk daarom naar de maximale bandenbreedte die het frame toelaat. De banden die er standaard op zitten, kun je altijd nog wisselen. Hoe meer ruimte, hoe meer kanten je later op kunt. Veel gravelbikes zijn tubeless ready: je rijdt dan zonder binnenband, met een beetje dichtingsvloeistof in de band. Dat maakt een lagere bandenspanning mogelijk en kleine lekjes dichten zichzelf. Voor Nederlandse grind- en bospaden volstaat een band met fijn profiel. Grof profiel heb je pas echt nodig in modder of op losse ondergrond.
Materialen
Fietsen zijn er in een grote verscheidenheid aan materialen, waaronder aluminium, staal, carbon (koolstofvezel) en titanium. De eerste drie zijn het meest gangbaar. Een goed overzicht van de eigenschappen van de verschillende framematerialen staat bij Decathlon.
Aluminium
Licht, stijf en prijsvriendelijk: aluminium heeft een goede sterkte-gewichtsverhouding en is betaalbaar. De stijfheid van aluminium zorgt voor een efficiënte, zij het iets minder comfortabele rit in vergelijking met andere framematerialen. Aluminium heeft ook de neiging om een kortere levensduur te hebben dan andere metalen zoals staal en titanium.
Staal
Niet alle staalsoorten zijn gelijk en verschillende legeringen kunnen flink van elkaar verschillen. De twee belangrijkste soorten zijn gewoon koolstofstaal (hi-ten) en chromoly. Koolstofstaal is merkbaar zwaarder en verkrijgbaar tegen een lagere prijs. Chromoly is een modernere staallegering met een betere sterkte-gewichtsverhouding, maar daar betaal je ook voor. Staal is over het algemeen het zachtste en meest flexibele van de gangbare framematerialen. Het zorgt voor een comfortabelere zit tijdens lange dagen in het zadel.
Carbon
Carbon is lichter dan zowel staal als aluminium. Het kan in elke gewenste vorm worden gemaakt, waardoor unieke ontwerpen mogelijk zijn. Net als bij staal zijn er veel verschillende manieren om carbon te verwerken, en carbon frames kunnen sterk variëren in prijs en kwaliteit. In de begindagen van carbon gingen frames nog regelmatig stuk, maar de techniek heeft een lange weg afgelegd. Wel is carbon gevoeliger voor schade door een klap of val dan staal. Agressief rijden en onjuist onderhoud kunnen leiden tot een kortere levensduur van het frame.
Over het algemeen zijn stalen fietsen duurzaam, vaak redelijk betaalbaar, maar wegen ze meer dan aluminium en carbon. Als duurzaamheid of prijs jouw grootste wensen zijn, zijn stalen frames wellicht jouw beste optie. Als je op zoek bent naar efficiëntie en gewichtsbesparing, zijn aluminium en carbon frames de beste keuzes.
Budget: wat krijg je voor je geld
Gravelbikes zijn er in grofweg drie budgetklassen. Instappers met een aluminium frame en een eenvoudige 1x- of 2x-groep beginnen rond de duizend euro. In het middensegment, ruwweg tot drieduizend euro, krijg je een lichter frame, soms al van carbon, betere wielen en hydraulische schijfremmen. Daarboven zitten de lichte carbon racers en fietsen met elektronisch schakelen. Hoe meer je uitgeeft, hoe lager het gewicht en hoe verfijnder het schakelen. Comfortabeler wordt de fiets er niet vanzelf van: dat bepalen vooral de geometrie, de banden en de bandenspanning.
Denk ook aan wat er na de aankoop komt. Koop je bij een merk dat alleen online verkoopt, zoals Canyon, dan krijg je de fiets thuisgestuurd en regel je zelf een fietsenmaker voor onderhoud. Bij een lokale dealer is een proefrit en de afstelling op maat makkelijker te regelen.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een gravelbike en een racefiets?
Een gravelbike heeft bredere banden met meer profiel. De geometrie heeft een kortere reach en hogere stack voor een rechtere houding, en een langere wielbasis en grotere trail voor meer stabiliteit op onverharde paden.
Is 1x of 2x beter op een gravelbike?
1x is eenvoudiger, lichter en makkelijker te onderhouden, en laat meer ruimte voor brede banden. 2x geeft kleinere sprongen tussen de versnellingen. In het vlakke Nederland volstaat 1x voor de meeste rijders.
Welk framemateriaal rijdt het comfortabelst?
Staal is het meest flexibele van de gangbare framematerialen en voelt daardoor comfortabel op lange ritten. Aluminium is stijver en betaalbaar, carbon is het lichtst.
Hoeveel geld heb je nodig voor een goede gravelbike?
Een degelijke aluminium instapper begint rond de duizend euro. In het middensegment, tot ruwweg drieduizend euro, krijg je een lichter frame, betere wielen en hydraulische schijfremmen.
Meer lezen? Bekijk alle artikelen in Fiets.
